Khoảng 85.800 ha lúa đông xuân vụ 2026–2027 tại Đồng bằng sông Cửu Long có nguy cơ chịu ảnh hưởng bởi hạn hán và xâm nhập mặn, theo đánh giá của ngành nông nghiệp trong kịch bản El Nino rất mạnh. Cơ quan khí tượng thủy văn dự báo hiện tượng này có thể đạt đỉnh vào tháng 11/2026 và vượt cường độ của đợt El Nino lịch sử 2015–2016.
Đây không phải cảnh báo về một mùa khô bất thường đơn lẻ. Nguồn nước về Đồng bằng sông Cửu Long được dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm khoảng 15–20%, trong khi ranh giới mặn 4 g/l có thể xâm nhập sâu 50–70 km vào các cửa sông Mekong.
Vùng nào chịu rủi ro lớn nhất?
Trong tổng diện tích lúa đông xuân có nguy cơ, Cà Mau dẫn đầu với 30.000 ha, tiếp đến là Cần Thơ 22.000 ha, Đồng Tháp 20.000 ha, Vĩnh Long 12.000 ha và Tây Ninh 1.800 ha.
Rủi ro không dừng ở lúa. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng cảnh báo khoảng 120.000 ha mô hình lúa–tôm, chủ yếu phụ thuộc nước mưa tại An Giang và Cà Mau, cùng khoảng 45.000 ha cây ăn trái ven biển có thể chịu tác động.
| Diện tích có nguy cơ | Quy mô |
|---|---|
| Lúa đông xuân 2026–2027 | 85.800 ha |
| Lúa–tôm phụ thuộc nước mưa | 120.000 ha |
| Cây ăn trái ven biển | 45.000 ha |
Xâm nhập mặn có thể đến sớm và đi sâu hơn
Dự báo cho thấy mưa mùa ở Nam Bộ có thể kết thúc sớm, khoảng tuần đầu đến giữa tháng 11, sớm hơn trung bình nhiều năm từ 10 đến 20 ngày. Xâm nhập mặn trên hệ thống sông Vàm Cỏ có thể vươn sâu 110–130 km vào nội địa, bắt đầu từ cuối tháng 12/2026 và đạt đỉnh trong giai đoạn tháng 1–4/2027.
Trong mùa khô 2025–2026, ranh giới mặn 4 g/l chỉ xâm nhập 40–49 km vào nội địa từ các cửa sông. Nếu dự báo đúng, mùa khô tới có thể nghiêm trọng hơn rõ rệt.
Nông dân đang chạy đua với lịch gieo trồng
Giải pháp quan trọng nhất hiện nay là điều chỉnh lịch gieo trồng để tránh giai đoạn mặn cao điểm. Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long khuyến nghị ưu tiên các giống lúa siêu ngắn ngày và ngắn ngày, cho thu hoạch trong 85–95 ngày, đồng thời có khả năng chịu hạn và mặn tốt hơn, như OM2517, OM380 và OM5451.
Các địa phương cũng được yêu cầu thu hoạch sớm lúa thu đông 2026 để chuẩn bị đất, gieo sớm lúa đông xuân ở vùng có nguy cơ mặn, nạo vét kênh mương và trạm bơm, xây đập tạm ngăn mặn, trữ nước ngọt và rà soát quy trình vận hành công trình thủy lợi.
Đồng bằng sông Cửu Long là vùng sản xuất lúa chủ lực của Việt Nam, nhưng đợt hạn mặn lần này đặt ra câu hỏi về khả năng duy trì cả sản lượng lúa và các mô hình canh tác thay thế như lúa–tôm. Tổng diện tích gieo trồng lúa tại ĐBSCL và Đông Nam Bộ năm 2026 được ước tính hơn 4,038 triệu ha, giảm 94.400 ha so với năm 2025; sản lượng lúa khu vực này cũng được dự báo giảm gần 68.000 tấn.
Với kịch bản El Nino rất mạnh, thách thức không chỉ là bảo vệ 85.800 ha lúa đông xuân. Đó là bài toán phân bổ nước giữa sản xuất, nuôi trồng thủy sản, cây ăn trái và sinh hoạt, trong điều kiện nguồn nước giảm và mặn có thể xâm nhập sớm hơn, sâu hơn và kéo dài hơn.
